Een formeel gedekte tafel kan ingewikkeld lijken wanneer er meerdere vorken, messen en glazen rond één bord staan.
De logica is nochtans heel eenvoudig: de plaatsing volgt het verloop van de maaltijd. Hieronder vindt u de belangrijkste traditionele regels om een volledige tafel correct te dekken.
Het bord in het midden
Het bord of onderbord vormt het middelpunt van het couvert. Bij een klassieke tafelschikking kan men ongeveer 2 tot 3 cm ruimte laten tussen de rand van de tafel en de onderzijde van het bord of het bestek. Engelstalige etiquetteregels gebruiken doorgaans ongeveer één inch als richtlijn, dus 2,5 cm. Elke plaats moet uitgelijnd zijn met de plaats aan de overkant. Voor een harmonieus geheel is een goede uitlijning vaak belangrijker dan een verschil van enkele millimeters.
De vorken links
De vorken worden links van het bord geplaatst. Ze volgen de volgorde van gebruik van buiten naar binnen. Als de maaltijd begint met een voorgerecht en daarna vis en vlees omvat, liggen de bestekken voor de eerste gangen dus het verst van het bord.
Dit is de belangrijkste regel om te onthouden: men begint met het buitenste bestek en werkt geleidelijk naar het bord toe.
Messen en lepels rechts
Het hoofdmes wordt onmiddellijk rechts van het bord geplaatst. Het lemmet is altijd naar het bord gericht.
De andere messen volgen vervolgens de volgorde van de gerechten. De soeplepel, wanneer die nodig is, ligt doorgaans helemaal rechts omdat hij vaak bij een van de eerste gangen wordt gebruikt.
Franse of Engelse tafelschikking?
Er bestaan verschillende tradities. Bij de traditionele Franse tafelschikking kunnen de vorken met de tanden naar het tafelkleed worden gelegd. De lepels liggen dan met de bolle zijde naar boven.
In de Engelse traditie wijzen de tanden van de vorken doorgaans naar boven. Christofle verwijst vandaag naar beide tradities in plaats van één enkele regel op te leggen. Het belangrijkste is vooral dat dezelfde schikking voor alle gasten wordt aangehouden.
Dessertbestek
Er zijn twee mogelijkheden. Het dessertbestek kan samen met het dessert worden gebracht, wat bijzonder elegant is op een tafel die al rijkelijk gedekt is.
Het kan ook horizontaal boven het bord worden geplaatst. In dat geval ligt de dessertvork doorgaans met het handvat naar links en de lepel erboven met het handvat naar rechts.
Het broodbordje
Wanneer er een broodbordje wordt voorzien, staat dit linksboven, boven de vorken.
Het botermesje ligt op dit bordje. Een handig geheugensteuntje is: brood links, dranken rechts.
De glazen rechts
De glazen worden rechtsboven bij het couvert geplaatst, boven de messen.
Het waterglas vormt doorgaans het uitgangspunt. Het staat boven of iets rechts van de punt van het hoofdmes.
Daarna volgen de wijnglazen.
Voor een eenvoudige tafel: waterglas → witwijnglas → roodwijnglas, afhankelijk van wat er wordt geserveerd.
Er bestaat echter niet één verplichte geometrische opstelling. De glazen kunnen in een lijn, licht diagonaal of in een groep worden geplaatst, zolang de volgorde duidelijk blijft.
Een champagneflûte of coupe kan het geheel aanvullen wanneer champagne aan tafel wordt geserveerd.
Hoeveel glazen?
Een volledig gedekte tafel hoeft niet noodzakelijk vijf glazen per persoon te hebben. Het is beter om alleen glazen te voorzien voor dranken die daadwerkelijk worden geschonken. Voor een gewone maaltijd zijn drie glazen doorgaans ruim voldoende: water, witte wijn en rode wijn.
Bij een zeer formele maaltijd met meerdere wijnen kunnen er meer worden gebruikt, maar Emily Post raadt aan om de opstelling duidelijk te houden en glazen die tijdens de maaltijd niet meer nodig zijn weg te nemen.
Het servet
Het servet kan op het bord, links van de vorken of soms onder de vorken worden gelegd wanneer er weinig ruimte is.
Bij een zeer formele tafel vermijdt men beter overdreven ingewikkelde vouwtechnieken: een eenvoudig gevouwen servet laat het tafellinnen beter tot zijn recht komen en houdt de tafel overzichtelijk.
Hoeveel bestek legt u klaar?
Het is niet nodig om vanaf het begin al het bestek voor een maaltijd van zes of zeven gangen op tafel te leggen.
De formele traditie raadt doorgaans aan om niet meer dan drie belangrijke bestekdelen aan elke zijde te leggen: extra bestek kan samen met het betreffende gerecht worden gebracht. Deze regel voorkomt precies dat de tafel overladen oogt.
Welke afstand tussen de gasten?
Om iedereen voldoende ruimte te geven, is ongeveer 60 cm van het midden van het ene couvert tot het midden van het volgende een comfortabele richtlijn. Etiquettegidsen vermelden vaak ongeveer 24 inch, dus circa 61 cm.
Op een smallere tafel kan deze afstand iets worden verminderd, maar er moet voldoende ruimte blijven om het bestek te gebruiken zonder de buurman of buurvrouw te hinderen.
De volledige volgorde van een formeel couvert
Wanneer men de tafel van links naar rechts bekijkt, krijgt men doorgaans: broodbordje → vorken → bord → messen → lepel, met de glazen rechtsboven en eventueel dessertbestek boven het bord.
Elk couvert vertelt zo bijna al het menu nog vóór de maaltijd begint. Dat is juist een van de historische functies van tafelkunst: de bediening begrijpelijk maken zonder dat ze hoeft te worden uitgelegd.
Bij Galerie Saint-Michel in Brussel maken antiek bestek, glaswerk, porselein en serveerstukken het mogelijk om zowel een volledige tafel samen te stellen als enkele ontbrekende onderdelen van een bestaand servies terug te vinden.
Contact