De naam Cristal d’Arques neemt een bijzondere plaats in binnen de geschiedenis van de Franse tafelkunst. Vanaf de jaren 1960 en 1970 waren de glazen en serviezen van het merk in zeer veel huishoudens aanwezig en droegen ze ertoe bij dat kristal toegankelijk werd voor een veel breder publiek.
Cristal d’Arques vergelijken met de producties van huizen zoals Baccarat, Saint-Louis of Val Saint-Lambert maakt vooral duidelijk dat er twee heel verschillende manieren bestaan om kristal te produceren.
Cristal d’Arques: de democratisering van kristal
Het merk Cristal d’Arques verschijnt in 1968 binnen de Verrerie Cristallerie d’Arques, vandaag de Arc-groep. De belangrijkste innovatie bestond toen uit de automatisering van de productie van wijnglazen en andere glazen op voet in echt kristal. Het doel was dus niet om kristal na te bootsen met gewoon glas, maar om op industriële schaal een materiaal te vervaardigen dat tot dan toe vooral geassocieerd werd met een veel duurdere productie.
Dankzij deze mechanisering konden grote reeksen met regelmatige afmetingen worden geproduceerd, terwijl de prijs per stuk aanzienlijk daalde. Modellen zoals Longchamp werden zo kenmerkend voor de tafels van de tweede helft van de twintigste eeuw.
Industriële productie en manufactuurwerk
Het verschil met de grote historische kristalfabrieken ligt vooral in de manier van produceren en afwerken. Bij industriële productie kunnen vormen in zeer grote aantallen en met een hoge regelmaat worden herhaald. Gieten, persen en automatisering maken het mogelijk om snel identieke reeksen te vervaardigen.
Bij de productie van grote manufacturen kan, afhankelijk van de periode en het model, meer handwerk komen kijken: blazen, slijpen, graveren, polijsten of het over elkaar aanbrengen van lagen gekleurd kristal. Het verschil is soms zichtbaar in de fijnheid van de drinkrand, de complexiteit van het slijpwerk, kleine variaties tussen twee stukken of eenvoudigweg in het aantal werkuren dat nodig is om een stuk te vervaardigen.
Industrieel betekent niet noodzakelijk minderwaardig
Het zou echter onjuist zijn om “industrieel” en “kwaliteit” systematisch tegenover elkaar te plaatsen.
Cristal d’Arques is juist een interessant voorbeeld van een glasindustrie die in zeer grote aantallen stevige, glanzende en goed ontworpen voorwerpen kon produceren. Deze serviezen hadden bovendien een duidelijk voordeel: ze konden vaak worden gebruikt en relatief gemakkelijk worden vervangen.
Een oud stuk van Baccarat, Saint-Louis of Val Saint-Lambert kan zijn belang daarentegen ontlenen aan complex slijpwerk, een bijzondere kleur, een minder courant model of een productieproces dat meer handwerk vereiste. Het gaat dus niet precies om dezelfde objecten en evenmin om dezelfde markt.
Hoe moeten we ze vandaag bekijken?
Oude serviezen van Cristal d’Arques vertellen een belangrijk hoofdstuk uit de recente geschiedenis van de tafelkunst: dat van de democratisering van producten die vroeger voorbehouden waren aan een veel beperktere clientèle.
De grote manufacturen vertellen eerder het verhaal van gespecialiseerd vakmanschap, slijptechnieken en decoratieve creatie.
Bij Galerie Saint-Michel in Brussel wordt bij het onderzoeken van een kristallen servies daarom rekening gehouden met de manufactuur, de periode, de productietechniek, de staat en het model. De naam die op een stuk vermeld staat, is een belangrijke aanwijzing, maar vervangt nooit de observatie van het voorwerp zelf.
Contact